Wpis mechanizmowy Miofunkcja i funkcje oralne Oddychanie

Oddychanie przez nos jako baza funkcji oralnych – co to znaczy w praktyce?

Autor:

Swobodne oddychanie przez nos tworzy warunki sprzyjające prawidłowej organizacji spoczynkowej układu ustno-twarzowego, ale samo jej nie gwarantuje. Na sposób organizacji funkcji oralnych wpływają również m.in. budowa anatomiczna, kontrola neuromotoryczna, sprawność i utrwalone wzorce. W ocenie pozycji spoczynkowej szczególną uwagę zwracamy na wzajemne ułożenie języka, warg i żuchwy.

Rysunek profilu twarzy w okręgu, znak wpisów o miofunkcji

W skrócie

Oddychanie przez nos jest jednym z podstawowych warunków sprzyjających prawidłowej organizacji spoczynkowej układu ustno-twarzowego obejmującego pozycję języka, warg i żuchwy.

Na czym polega mechanizm?

Dziecko może swobodnie oddychać przez nos, jeżeli drożność dróg oddechowych na to pozwala. Drożny nos umożliwia swobodny przepływ powietrza i ogranicza oddechową potrzebę utrzymywania jamy ustnej otwartej.

W takiej sytuacji powstają warunki sprzyjające prawidłowej organizacji pozycji spoczynkowej żuchwy, języka i warg. Jest to współzależny układ. Natomiast prawidłowa organizacja spoczynkowa tworzy korzystne warunki dla innych funkcji oralnych.

Jakie elementy współpracują?

Swobodne oddychanie przez nos sprzyja warunkom, w których żuchwa, wargi i język mogą organizować się w spoczynku bez konieczności utrzymywania drogi ustnej otwartej dla oddychania. W ocenie zwraca się również uwagę na stabilność żuchwy oraz możliwość wykonywania ruchów języka i warg niezależnie od jej ruchów.

Należy pamiętać, że zamknięte usta nie zawsze oznaczają prawidłową pozycję spoczynkową. Trzeba sprawdzić, czy usta są domknięte swobodnie, czyli np. bez zaciskania, bez nadmiernej pracy mięśnia bródkowego.

Kolejnym elementem jest wewnątrzustna pozycja spoczynkowa języka, bez jego wysuwania między zęby lub napierania na struktury zębowe. Język może pozostawać w nieprawidłowej pozycji spoczynkowej mimo swobodnego oddychania przez nos, dlatego należy uwzględnić również czynniki strukturalne, zakres ruchu, kontrolę neuromotoryczną oraz utrwalony wzorzec.

Prawidłowa pozycja spoczynkowa języka, warg i żuchwy nie gwarantuje automatycznie prawidłowego żucia, połykania i artykulacji. Choć poszczególne funkcje wykorzystują wspólne struktury układu ustno-twarzowego, każda z  nich wymaga odrębnej organizacji ruchowej. Artykulacja wymaga odrębnej oceny i różnicowania.

Mapa zależności

Mapa zależności w sześciu krokach: od drożności nosa i swobodnego oddychania przez nos do warunków dla pozostałych funkcji ustnych

Czego nie mówi nam samo oddychanie przez nos?

Badania naukowe wskazują na związek przewlekłego oddychania przez usta z określonymi cechami rozwoju szczękowo-twarzowego, jednak dostępne dane nie pozwalają traktować tego związku jako prostego i jednoznacznego związku przyczynowo-skutkowego. Zaburzenia miofunkcjonalne są wieloczynnikowe.

Przywrócenie warunków do swobodnego oddychania przez nos nie oznacza automatycznej reorganizacji utrwalonego wzorca spoczynkowego. W takiej sytuacji potrzebna jest ocena logopedyczna. Tak samo swobodne oddychanie przez nos nie pozwala samo w sobie stwierdzić, że pozycja języka, sposób połykania czy artykulacja są prawidłowe

Najważniejsze zdanie

Swobodne oddychanie przez nos jest jednym z podstawowych warunków sprzyjających prawidłowej organizacji spoczynkowej układu ustno-twarzowego, ale samo jej nie gwarantuje.

Źródła

  • Rządzka, M. (red. nauk.), Oddech. Norma, patologia, diagnoza, terapia.
  • Pluta-Wojciechowska, D., Zaburzenia czynności prymarnych i artykulacji. Podstawy postępowania logopedycznego.
  • Pluta-Wojciechowska, D., Dyslalia obwodowa. Diagnoza i terapia logopedyczna wybranych form zaburzeń.
  • Malicka, I., „Oddychanie jako jedna z funkcji prymarnych”, w: Forum Logopedyczne Nr 21/2013 s. 41-67.

Czytaj dalej

Wpis mechanizmowy

Oddech, pozycja języka i praca mięśni wokół ust — jak to się łączy?

Sposób oddychania, napięcie w obrębie twarzy i pozycja języka warto oceniać razem, ponieważ są to elementy, które wzajemnie na siebie wpływają. Swobodne oddychanie przez nos tworzy warunki sprzyjające organizacji spoczynkowej żuchwy, warg i języka. Natomiast nieprawidłowa pozycja języka nie oznacza, że problem wynika z „samego języka” - należy ją interpretować w kontekście funkcjonowania całego układu.

Czytaj artykuł