Kontakt to nie tylko patrzenie w oczy
Patrzenie w oczy jest jednym ze sposobów kontaktowania się z drugą osobą. Warto więc zapytać szerzej: w jaki sposób dziecko pokazuje, że zauważa drugą osobę, reaguje na nią i włącza ją do swojej aktywności?
W skrócie
Rodzic może zauważyć, że dziecko rzadko patrzy mu w oczy. Warto wtedy przyjrzeć się także innym sposobom, w jakie dziecko nawiązuje kontakt.
Co właściwie oznacza „być w kontakcie”?
Kontakt widać m.in. w tym, że dziecko zauważa drugą osobę, reaguje na nią, kieruje do niej gest, spojrzenie, dźwięk lub inny komunikat. Dziecko może też próbować zwrócić uwagę drugiej osoby na to, co robi, zapraszać ją do wspólnej aktywności albo odpowiadać na jej inicjatywę.
Kontakt nie jedno ma imię
Dlaczego samo patrzenie w oczy nie daje pełnego obrazu?
Dziecko nie utrzymuje długo spojrzenia, ale przynosi zabawkę, pokazuje ją rodzicowi, czeka na jego reakcję, odpowiada na komentarz, a także wraca do wspólnej zabawy.
Jeśli patrzymy tylko na to, czy dziecko utrzymuje spojrzenie, łatwo przeoczyć inne sposoby, w jakie pozostaje w kontakcie z drugą osobą.
Nie pytamy tylko, jak długo dziecko patrzy. Patrzymy, czy i w jaki sposób korzysta z obecności drugiej osoby.
Kontakt może wyglądać inaczej w różnych sytuacjach
Rodzic może zauważyć, że dziecku łatwiej nawiązywać kontakt jeden na jeden niż w grupie. Znaczenie mogą mieć m.in. temperament, liczba bodźców, znajomość sytuacji czy wymagania związane z jednoczesnym śledzeniem kilku osób.
Kiedy warto spojrzeć szerzej?
Taki wzorzec warto obserwować uważniej, gdy dziecko rzadko inicjuje i odwzajemnia kontakt na wiele różnych sposobów, a trudności pojawiają się w różnych sytuacjach i dotyczą również innych obszarów komunikacji.
Jeśli dziecko traci wcześniej obecne umiejętności komunikacyjne, warto skonsultować jego rozwój bez odkładania tego na później — z pediatrą lub specjalistą zajmującym się rozwojem i komunikacją dziecka.
Najważniejsze zdanie
Celem kontaktu nie jest samo spojrzenie. Celem jest wymiana między dwiema osobami.
Źródła
- Bokus B., Shugar G.W. (red.) (2007), Psychologia języka dziecka. Osiągnięcia, nowe perspektywy, tłum. E. Haman, M. Haman, M. Hernik, J. Rączaszek-Leonardi, M. Staroń, J. Suchecki, A. Tarłowski, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
- Machoś M. (2020), Nie patrzy, nie słucha, nie mówi. Trening bazowych umiejętności komunikacyjnych — szkolenie.
- Weitzman E., Greenberg J. (2014), Razem uczymy się mówić. Przewodnik dotyczący wspomagania rozwoju językowego dzieci dla opiekunów i nauczycieli przedszkolnych, tłum. J. Okuniewski, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.
- Wójtowicz-Pałasz J. (2020), Mowa czy rozmowa. Aktywności kształtujące komunikację werbalną — szkolenie.