Funkcja – po co język wykonuje ruch?
Celem terapii nie jest sprawny język wyłącznie podczas wykonywania polecenia. Najważniejsze jest wykorzystanie wypracowanych umiejętności w codziennych czynnościach: podczas odpoczynku i oddychania, przyjmowania pokarmów i płynów, połykania oraz mówienia.
W skrócie
Funkcja oznacza wykorzystanie czucia, stabilizacji i precyzyjnego ruchu w rzeczywistym działaniu. Język nie porusza się dla samego ruchu. Jego praca uczestniczy w utrzymaniu prawidłowej pozycji spoczynkowej, formowaniu i przesuwaniu pokarmu, połykaniu oraz artykulacji.
Ćwiczenia przygotowujące mają znaczenie wtedy, gdy prowadzą do poprawy konkretnej czynności.
W tej kategorii
Co rodzic może zauważyć?
Dziecko może prawidłowo wykonać ruch języka podczas ćwiczenia, ale nie wykorzystywać go jeszcze w codziennych sytuacjach. Może poprawnie powtarzać głoskę lub wyraz podczas zajęć, natomiast w mowie spontanicznej nadal wracać do wcześniejszego sposobu artykulacji.
Podobnie dziecko może prawidłowo ułożyć język na polecenie, ale nie utrzymywać właściwej pozycji podczas odpoczynku i oddychania przez nos albo nie wykorzystywać prawidłowego wzorca podczas połykania.
Oznacza to, że umiejętność jest dostępna, lecz nie została jeszcze utrwalona i przeniesiona do codziennego działania.
Co może oznaczać taka obserwacja?
Dziecko może mieć już odpowiednie czucie, stabilizację i możliwość wykonania ruchu, ale nadal potrzebować czasu oraz ćwiczenia w różnych sytuacjach.
W odniesieniu do artykulacji prawidłową realizację utrwala się kolejno w sylabach, wyrazach, wyrażeniach i zdaniach, a następnie przenosi do rozmowy i mowy spontanicznej. W miarę utrwalania prawidłowa funkcja wymaga coraz mniej świadomej kontroli.
Funkcja jest celem podróży
Funkcja jest punktem końcowym podróży. Czucie pozwala określić położenie języka. Stabilizacja zapewnia mu podparcie. Ruch wyznacza drogę. Funkcja oznacza dotarcie do celu i wykorzystanie zdobytej umiejętności w rzeczywistym działaniu.
Nie chodzi więc tylko o pokonanie trasy, ale o to, czemu ta podróż służy.
Dlaczego samo ćwiczenie nie zawsze wystarcza?
Samo powtarzanie ruchu języka nie zawsze prowadzi do poprawy funkcji. Dziecko może sprawnie wykonywać ćwiczenie, ale nie wykorzystywać wypracowanej umiejętności podczas mówienia, jedzenia lub połykania.
Dlatego prawidłowy wzorzec należy stopniowo utrwalać i przenosić do codziennych sytuacji. Celem terapii jest trwała zmiana w funkcjonowaniu, a nie samo wykonanie ćwiczenia.
Kiedy warto skonsultować?
Konsultacja jest wskazana, gdy dziecko prawidłowo wykonuje ćwiczenia, ale przez dłuższy czas nie wykorzystuje wypracowanej umiejętności w mowie, pozycji spoczynkowej, jedzeniu lub połykaniu.
Logopeda oceni, czy trudność dotyczy wykonania ruchu, jego utrwalenia, przeniesienia do nowych sytuacji czy innych warunków potrzebnych do prawidłowego przebiegu funkcji
Najważniejsze zdanie
Czucie wskazuje miejsce. Stabilizacja tworzy podparcie. Ruch prowadzi do celu. Funkcja nadaje temu działaniu znaczenie.
Małe rzeczy, które widzimy u dziecka, często mają głębsze znaczenie. Warto umieć je czytać spokojnie i całościowo.